home

Zappa w Internecie

biografie Zappy

zespoły, nagrania, dyskografia

teksty   

wywiady

artykuły zagraniczne

artykuły polskie

nowe na stronie

varia   

indeks


Frank Zappa przeprowadził wywiad sam ze sobą, aby w końcu udzielić odpowiedzi na właściwe pytania i po raz pierwszy chyba, tak szeroko, przedstawić filozoficzne podstawy swojej działalności. Informacje o wydawnictwie na stronie AFKA. (tł. andrzej rogowski) 


Hipotetyczny wywiad z Frankiem Zappą z udziałem Suzie Creamcheese & Rodney'a Bingenheimer'a

Frank Zappa

Phonograph Record Magazine, listopad, 1971

CO TAKIEGO WYJĄTKOWEGO JEST W TYM ZESPOLE, THE MOTHERS, I O CZYM JEST TEN DZIWNY FILM 200 MOTELI?

To głupia analogia, ale . . . wyobraź sobie czubek szpilki. Na czubku szpilki znajduje się pewien niesłychanie skomplikowany obraz. Może nim być jakaś niewielka myśl albo uczucie, albo może jakiś  wieloznaczny symbol. Może to też być po prostu obraz nieba lub coś wyobrażającego ptaki . . . ale znajduje się na czubku szpilki, pamiętaj o tym, i jest nieskończenie złożony. Teraz wyobraź sobie, że ta szpilka to wcale nie szpilka. . . tylko muzyczna nuta z odpowiadającym jej działaniem fizycznym, takim jak na przykład sekretne uniesienie brwi dla podkreślenia czegoś. Nawet jeśli jest się w studiu nagraniowym i nikt nie może tego zobaczyć.

Teraz wyobraź sobie tak wiele tych abstrakcyjnych szpilek (dla zaoszczędzenia przestrzeni odetnijmy większą ich część zostawiając same czubki) że starczy ich do zapełnienia obszaru wielkości całego kontynentu Ameryki Północnej oraz większości Środkowej Europy, ustawionych jedna na drugiej na głębokość 25 metrów. A teraz wyobraź sobie, że obszar ten nie jest przestrzenią geometryczną. Wyobraź sobie dekady lat (dokładna ich liczba w końcu zostanie ujawniona). Pauza.

Wiesz coś o tym jak ZIEMIA PRACUJE? Wyobraź sobie te dekady czasu a w nich całe mnóstwo różnych rzeczy poddawanych rozległym, długotrwałym konceptualnym zmianom krajobrazu. Domy. Biura. Ludzie mieszkają tam i pracują. Robią nawet tam filmy. Wyobraź sobie, że mógłbyś tam żyć i pracować i nic o tym wszystkim nie wiedzieć. Bez względu na to czy możesz to sobie wyobrazić czy nie, tak właśnie jest.

CO TO MA BYĆ? TO AKCJA FILMU CZY COŚ TAKIEGO?

Niezupełnie. To co staram się opisać to rodzaj uwagi przykładanej do każdego tekstu piosenki, melodii, aranżacji, improwizacji, kolejności tych elementów na płycie, graficznemu  wykonaniu okładki, które jest rozwinięciem materiału muzycznego, wyborowi tego co jest nagrywane, wydawane, i/lub wykonywane w czasie koncertu, zachowaniu ciągłości albo skontrastowaniu materiału na kolejnych płytach, itd., itd., itd. . . . wszystkie te szczegółowe aspekty stanowią część WIELKIEJ STRUKTURY albo GŁÓWNEGO TRZONU DZIEŁA. Pomniejsze detale składają się nie tylko na treści GŁÓWNEGO TRZONU DZIEŁA ale też, z powodu chronologii ich wykonania, nadają mu "kształt", w sensie abstrakcyjnym.

MÓWISZ WIĘC, ŻE JESTEŚCIE ŚWIADOMI TEGO “CAŁOŚCIOWEGO KSZTAŁTU” DOTYCHCZASOWYCH PRODUKTÓW ZESPOŁU . . .

Mówię, że nie tylko jesteśmy jego świadomi, my go kontrolujemy. Jest to zamierzony projekt.

UWAŻASZ, ŻE CZYNI TO MOTHERS LEPSZYM ZESPOŁEM NIŻ INNE?

Na pewno odróżnia to MOTHERS od innych zespołów. Nie twierdzimy, że kontrola nad konceptualną ciągłością automatycznie zapewnia jakąkolwiek przewagę na jakimkolwiek poziomie. Wyjaśniam ten proces po prostu dlatego abyście wiedzieli, że istnieje oraz by dać wam kryteria, za pomocą których będziecie mogli racjonalnie ocenić to co robimy. Nie jest uczciwe oceniać poszczególne aspekty naszej pracy bez uwzględnienia położenia danego elementu w ramach większej struktury.

SŁUCHAJ, NIKT NIE ZAKŁADA ZESPOŁU POPOWEGO JEDNOCZEŚNIE PLANUJĄC CAŁE LATA ABSURDALNIE SKOMPLIKOWANYCH ZDARZEŃ, PRZEŻYWA TE ZDARZENIA A NASTĘPNIE PISZE O TYM W TECZCE PRASOWEJ I OCZEKUJE, ŻE KTOKOLWIEK W TO UWIERZY. ODBIŁO CI.

Pierwotny plan został przygotowany w latach 1962-63. Wstępne testy były przeprowadzone na początku i w połowie 1964. Budowa projektu/ obiektu rozpoczęła się przy końcu roku 1964. Prace nadal trwają.

NIC DZIWNEGO, ŻE NIGDY NIE MIELIŚCIE PRZEBOJOWEGO SINGLA.

Jestem pewny, że zdajecie sobie sprawę, że pełna kontrola nie jest ani możliwa ani też pożądana (pozbawiłaby nas elementu zabawy). Projekt/ obiekt zawiera elementy planowane i nieplanowane, a także dokładnie skalkulowane struktury zdarzeń zaprojektowane w celu skanalizowania sił mechaniki przeznaczenia i wszystkich wynikających z niej dodatkowych statystycznie nieprawdopodobnych zdarzeń.

TAK, JASNE . . . JA MAM NAPISAĆ COŚ O WAS I NAPRAWDĘ MAM NIEWIELE CZASU, MOŻE WIĘC POWIECIE W KOŃCU COŚ NORMALNEGO . . . NA PRZYKŁAD O BRZMIENIU ZESPOŁU. . .

Nasze brzmienie to coś więcej niż samo brzmienie. Jesteśmy częścią projektu/ obiektu.  Projekt/obiekt (może bliższe ci będzie pojęcie zdarzenie/organizm) obejmuje wszystkie dostępne media wizualne, świadomość u wszystkich uczestników (wliczając w to publiczność), wszystkie percepcyjne niedoskonałości, Boga (jako energię), WIELKĄ NUTĘ (jako uniwersalny podstawowy budulec wszystkiego), oraz inne rzeczy. Tworzymy niezwykłą sztukę w środowisku wrogim marzycielom.

NADAL NIC Z TEGO NIE ROZUMIEM. . - SZTUKĘ? JAKĄ SZTUKĘ? ROLLING STONE I WSZYSTKIE INNE POPULARNE PUBLIKATORY PRZEKONAŁY MNIE, ŻE JESTEŚCIE NICZYM WIĘCEJ NIŻ TYLKO ZGRAJĄ GŁUCHYCH NA MUZYKĘ ODCHYLEŃCÓW, PODRABIAJĄCYCH PRAWDZIWĄ MUZYKĘ NA OBRZEŻACH ŚWIATA PRAWDZIWEGO ROCK & ROLLA. PRZECIEŻ WY GRACIE JAKĄŚ KOMEDIOWĄ MUZYKĘ I JA MAM UWIERZYĆ W TE BREDNIE O KONCEPTUALNYM PROGRAMIE ROZŁOŻONYM NA CAŁE DEKADY CZASU?

Tak.

I ROBICIE TO OD 7 LAT.

Od prawie 10 lat, jeśli wliczy się wstępne planowanie.

DLACZEGO WIĘC NIGDY O TYM NIE SŁYSZAŁEM? JESTEM PRZECIEŻ DOBRZE ZORIENTOWANY W SPRAWACH MUZYKI, JESTEM TEŻ INTELIGENTNY I W OGÓLE. - CHYBA NAWET PRZEPROWADZAŁEM JUŻ Z TOBĄ WYWIAD -. . DLACZEGO NIC O TYM NIE WSPOMNIAŁEŚ?

Jest kilka możliwych powodów:

1. Być może nigdy nie pytałeś, bo jak wysłali cię na wywiad, to nigdy wcześniej nie przesłuchałeś żadnej naszej płyty, albo może nigdy nie rozważałeś możliwości istnienia ciągłości procesów w ciągu długiego okresu czasu.

2. Być może nigdy nie pytałeś, bo jak wysłali cię na wywiad, to nigdy wcześniej nie widziałeś występu MOTHERS na żywo, a konceptualnych aspektów tej fazy nie da się opisać jeśli nie widziało się wielu koncertów.

3. Być może nigdy nie przeczytałeś żadnego z innych wywiadów, w których to zjawisko zostało krótko opisane powodując przy tym mniejszy lub większy semantyczny zamęt.

4. Być może teraz właśnie nadszedł ten moment, w którym powinieneś się o tym dowiedzieć.

DLACZEGO PO PROSTU NIE GRACIE ROCK & ROLLA JAK WSZYSCY INNI I NIE ZAPOMNICIE O TYCH BREDNIACH?

Czasami gramy Rock & Roll jak wszyscy inni (w pewnym sensie). Naszym podstawowym stylistycznym determinantem jest Rock, tylko czasami wykracza on w inne dziwne obszary.

CHODZI CI TU PEWNIE O TEN “KLASYCZNY ROCK” . . .TAKI INTELEKTUALNY Z TYMI KOSZMARNYMI AKORDAMI I NIESKŁADNYM RYTMEM - - -

Wszelkie nasze powiązania z "muzyką poważną" należy rozpatrywać z punktu widzenia muzyki Rockowej gdyż większość z nas to muzycy czysto Rockowi. Należy też uwzględnić zawarty w naszej muzyce element humoru.

ALE PRZECIEŻ WY NIGDY NIE POTRAFILIŚCIE GRAĆ DOBREGO ROCK & ROLLA . . . NIE JESTEŚCIE NA TO WYSTARCZAJĄCO POWAŻNI . . . NIE POTRAFILIŚCIE TEŻ GRAĆ MUZYKI POWAŻNEJ, BO DO TEGO TEŻ NIE JESTEŚCIE WYSTARCZAJĄCO POWAŻNI, CZY KIEDYKOLWIEK MYŚLAŁEŚ O ZMIANIE ZAWODU?

Chciałbym byś zwrócił uwagę na jeden z obecnych dogmatów filozofii naszego zespołu: "MIMO WSZELKICH DOWODÓW ŚWIADCZĄCYCH PRZECIWKO JEST TEORETYCZNIE MOŻLIWE BYCIE 'POWAŻNYM' PRZY JEDNOCZESNYM ZACHOWANIU POCZUCIA HUMORU.” (Kierujemy to w szczególności do ludzi doświadczających ambiwalentnych uczuć gdy da im się okazję obśmiania samych siebie.)

I kolejna zasada rządząca naszą pracą: “KTOŚ TAM NA WIDOWNI WIE CO ROBIMY I TA OSOBA CZERPIE Z TEGO PRZYJEMNOŚĆ PONAD SWOJE NAJŚMIELSZE WYOBRAŻENIA.”

A CZYM DO CHOLERY JEST 200 MOTELI?

O ile mi wiadomo, 200 MOTELI jest SURREALISTYCZNYM FILMEM DOKUMENTALNYM. Film ten jest jednocześnie reportażem rzeczywistych zdarzeń oraz ich rozwinięciem. Pozostałe elementy to 'konceptualne produkty uboczne' tego rozwiniętego 'rzeczywistego zdarzenia'. W pewien sposób kontekst filmu jest autobiograficzny.

W JAKI SPOSÓB W OGÓLE UDAŁO CI SIĘ ZROBIĆ FILM?

Potencjał różnych mediów wizualnych interesuje mnie od 1958 kiedy po raz pierwszy zacząłem kręcić filmy 8 mm. Jako kompozytor, czuję, że elementy wizualne, zorganizowane za pomocą technik strukturalnych powszechnie wiązanych z architekturą muzyki dostarczają ekscytujących możliwości konceptualnych eksploracji.

NO TAK, ALE JAK ZDOŁAŁEŚ KOGOKOLWIEK PRZEKONAĆ BY ZA TO ZAPŁACIŁ?

Po kilku nieudanych spotkaniach z ludźmi zajmującymi się finansowaniem filmów, którzy po pobieżnym zapoznaniu się z projektem uciekali z krzykiem, zupełnie przypadkowo poszliśmy z tym do United Artists. Pan Picker spojrzał na nasze folio (10 stron “streszczenia”, 2 pudełka taśmy i parę klipów na wypadek gdyby nic nie wiedział o naszym zespole) i powiedział: “Macie umowę . . . przedstawcie budżet.” (Może w rzeczywistości zajęło to nieco więcej czasu i dyskusji). Wyszliśmy z biura, dostaliśmy pieniądze i prawników i z miejsca zaczęliśmy pracę, (tak naprawdę, produkcja wstępna rozpoczęła się już w 1968. Już wtedy zacząłem pracę przygotowując muzykę chóralną i orkiestrową, komponując około 60% materiału w pokojach motelowych po koncertach w czasie tourne z MOTHERS.)

NO DOBRZE . . . TO POWIEDZ . . . CO TO WŁAŚCIWIE JEST?

200 MOTELI to SURREALISTYCZNY FILM DOKUMENTALNY, pomocne może być jeśli pomyśli się o całościowej “formie” filmu w taki sam sposób w jaki myśli się o "formie” utworu orkiestrowego, z motywami przewodnimi, przejściami harmonicznymi, nieznacznie zmienionymi powtórzeniami, kadencjami, obszarami atonalnymi, kontrapunktami, polirytmicznymi teksturami, onomatopejami, itp.

CZYŻBY? CÓŻ, NIE CIERPIĘ MUZYKI ORKIESTROWEJ . . . NIE MAM BLADEGO POJĘCIA O CZYM MÓWISZ, TO CO LUBIĘ TO ROCK & ROLL. CZYLI W KOŃCU JEST TO FILM ROCK & ROLLOWY CZY NIE JEST?

To jest “Film ROCK & ROLLOWY” i jednocześnie też “Nie jest”. Dzięki temu, że MOTHERS działają gdzieś na obrzeżach twojej życiowo praktycznej ROCK & ROLLOWEJ Świadomości, film jest rozwinięciem i projekcją specyficznego widzenia przez zespół tego intrygującego rejonu doświadczenia współczesnego człowieka oraz uczestnictwa w nim. Innymi słowy, 200 MOTELI porusza następujące tematy:

    Groupies

    Życie w trasie

    Relacje z widownią

    Chemia pomiędzy osobowościami w zespole

    Makrobiotyczne szczyny i koszulki Tie-Die

    Itp.

 . . . ale porusza te tematy w sposób jakiego raczej byś nie oczekiwał (albo którego byś nie aprobował), z tej prostej przyczyny, że MOTHERS wykracza poza to jak rozumiesz Zespół Popowy i jeżeli, na przykład, mamy w trasie doświadczenia z Groupies, to te doświadczenia nie będą standardowe. Nasza relacja z publicznością nie jest standardowa, Chemia pomiędzy osobowościami członków zespołu nie jest standardowa . . . dlatego standardowy film dokumentalny zrobiony w oparciu o nasze dokonania nie byłby standardowy, a SURREALISTYCZNY FILM DOKUMENTALNY będący rozwinięciem tych okoliczności może, na początku, wydawać się nieco dziwaczny.

NO TAK . . . ALE CZY MOŻESZ MI W KOŃCU POWIEDZIEĆ O CZYM TO JEST, CO W NIM SIĘ DZIEJE . . . COŚ . . . COKOLWIEK . . . (NA POMOC . . . .AHHRRRRRRRRRRRRGHHHHHHH)

Po pierwsze, chronologiczna ciągłość zdarzeń nie jest tam zachowana. Dzięki temu można przekazać ten rodzaj czasoprzestrzennych zaburzeń jakich zespół doświadcza w czasie tourne. W trasie czas jest określany momentami kiedy kierownik trasy budzi cię, kiedy odjeżdża autobus, odlatuje samolot, kiedy ustawiasz sprzęt na sali i sprawdzasz nagłośnienie, kiedy grasz koncert oraz tym co robisz w celach rekreacyjnych po występie. Przestrzeń nie jest określona. Motele wyglądają podobnie. Tak samo samoloty i autobusy. Sale koncertowe mogą się nieco różnić, ale po latach wszystkie zlewają się w jeden model. W podobny sposób postrzegane są różnice pomiędzy publicznością w różnych miejscach.

Kiedy jesteś na tourne, zwłaszcza na długim tourne, życie w zespole zaczyna przypominać życie wojskowe. Każdy koncert staje się kampanią. W czasie długich tras zdarza się, że nie wiesz gdzie aktualnie się znajdujesz (czy to naprawdę Wiedeń?)”, siedząc w pokoju, większość czasu spędzając z członkami zespołu, równie dobrze mógłbyś znajdować się w Los Angeles. Kiedy jesteśmy w trasie zdajemy się cały czas przebywać w “tajemniczym bąblu” świadomości L.A. Wewnątrz tego "bąbla" dzieją się naprawdę dziwne rzeczy.

Sytuacje składające się na 200 MOTELI zostały w ciągu 4 lat w sposób organiczny wyhodowane wewnątrz tych "bąbli". Koncepcje te, wydobyte z różnych czasoprzestrzennych zakrzywień, ze starannością na tyle dużą na ile pozwalał budżet w wysokości 600000 dolarów, tworzą podstawę tego filmowego zdarzenia.

KTO W NIM WYSTĘPUJE, OPRÓCZ MOTHERS?

Theodore Bikel jako RANCE MUHAMMITZ, Ringo Starr jako LARRY THE DWARF, Keith Moon jako THE HOT NUN, Jimmy Carl Black (The Indian of The Group) jako LONESOME COWBOY BURT, Martin Lickert jako JEFF, Janet Ferguson & Miss Lucy Offerall (GTO) jako THE GROUPIES, Don Preston & Motorhead Sherwood odgrywają nieco zmodyfikowane wersje SAMYCH SIEBIE, Mr. Barber (nasz Kierownik Trasy) to AN ANXIOUS VACUUM CLEANER, a Miss Pamela Miller (GTO) to THE ROCK & ROLL INTERVIEWER, Mark Volman i Howard Kaylan, główni wokaliści zespołu, też odgrywają zmodyfikowane wersje SAMYCH SIEBIE.

TY TEŻ TAM GRASZ?

Trochę.

A CO RINGO STARR ROBI W FILMIE MOTHERS?

Poprosiłem go by zagrał postać Larry The Dwarf. Zgodził się bo, jak powiedział, czuł się “ . . . trochę zmęczony” swoim wizerunkiem pozytywnego charakteru.

SŁYSZAŁEM, ŻE FILM NAKRĘCONO NA TAŚMIE WIDEO . . .

Proces nagrywania taśma wideo-film użyty przy 200 MOTELACH może dać początek nowemu sposobowi produkcji filmów. 200 MOTELI jest pierwszym pełnometrażowym filmem fabularnym, w którym zastosowano ten system, a możliwość kreowania nowych efektów optycznych jaką daje ta elektroniczna technika na pewno zwróci uwagę poszukujących innowacyjnych rozwiązań filmowców. Jedną z największych zalet tej techniki jest to, że większość efektów wizualnych można wykonać w czasie kręcenia (a nie w laboratorium, gdzie proces jest niepewny i drogi) oraz to, że można podejmować natychmiastowe decyzje co do kolorów, tekstur, kształtów,  superimpozycji, rozdzielenia lub zmieszania dowolnych długości i gęstości oraz podwójnej ekspozycji, wszystko to jest wykonywane elektronicznie z ogromną precyzją. Możliwe są też inne efekty (połączenie kilku scen, z których każda jest już osobnym montażem) na etapie edycji taśmy. 200 MOTELI nakręcono w ciągu 7 dni, montaż trwał 11 dni, następnie film przerobiono na taśmę 35 mm (przy normalnej szybkości) w ciągu 3 miesięcy, wszystko to pomiędzy kilkoma trasami koncertowymi, osobiście nadzorowałem wszystkie etapy powstawania filmu.

CO ZAMIERZASZ OSIĄGNĄĆ ZA POMOCĄ TEGO DZIWACZNEGO FILMU?

Dla publiczności już znającej i ceniącej MOTHERS, 200 MOTELI będzie logiczną kontynuacją naszych koncertów i nagrań. Dla tych, którzy nie wiedzą, mają to gdzieś, ale wciąż są gotowi na odbiór nowych idei, 200 MOTELI będzie ciekawym i zaskakującym wprowadzeniem w zespół i jego pracę. A u tych nieznoszących MOTHERS i uważających nas za nic więcej jak tylko zgraję głuchych na muzykę odchyleńców, 200 MOTELI prawdopodobnie tylko utwierdzi ich najgorsze podejrzenia.

Pierwsza część artykułu była pierwotnie opublikowana jako Hey Hey Hey, Mister Snazzy Exec!

Rodney Bingenheimer (ur. 1947) był dyskdżokejem w radiu Los Angeles KROQ (K-Rock), a na początku lat 70 prowadził klub nocny na Sunset Strip 'Rodney Bingenheimer English Disco', w którym występowali Turtles, Keith Moon, Blondie, David Bowie, Led Zeppelin a nawet Elvis Presley. Wcześniej Rodney Bingenheimer brał udział w nagraniu płyt Wild Man Fishera i GTO oraz wystąpił w filmie Uncle Meat jako  Rodney Bingenheimer. W jego radiu debiutowało nagranie Valley Girl oraz płyta Lather. Jego kariera została udokumentowana w filmie 'Mayor of the Sunset Strip' z 2003, w którym wystąpiło wielu ludzi związanych z Zappą. [źródło]

Non-plan, użyte przez Paula Barker'a w jego artykule z 1969 'Non-plan: an Experiment in Freedom', napisanym pod wpływem idei architekta Reyner'a Banham'a, który zauważył, że urbanistycznie Los Angeles rozwija się lepiej jeżeli nie stosuje się żadnego odgórnego planu zabudowy. Barker przeniósł tę ideę na społeczeństwo tworząc kontrowersyjny eksperyment socjotechniczny.