home

Zappa w Internecie

biografie Zappy

zespoły, nagrania, dyskografia

teksty   

wywiady

artykuły zagraniczne

artykuły polskie

nowe na stronie

varia   

indeks


autorem tekstu jest Peter Forbes

Frank Zappa (1940-1993) jest jednym z niewielu kompozytorów w historii muzyki zachodniej, którzy stworzyli nowy gatunek. Muzyka Zappy jest nie tylko stylistycznie oryginalna i rozpoznawalna, ale poprzez wprowadzenie rockowej i jazzowej perkusji do królestwa klasycznej kompozycji przełamał on schizmę jaka istniała w samym sercu zachodniej muzyki od czasu pojawienia się muzyki artystycznej. Kompozytorzy klasyczni zawsze mocno odróżniali swą muzykę od muzyki 'tanecznej', mimo że zapożyczali tak rytmy jak i melodie z utworów muzyki popularnej i folkowej.
Oznaczało to, że sekcja rytmiczna była przez klasycznych kompozytorów lekceważona. Niektórzy zdawali sobie z tego sprawę: Ravel mówił o "ubóstwie zachodniej perkusji". W 20 stuleciu sekcja rytmiczna została w jazzie i rocku udoskonalona do tego stopnia, że zaczęto postrzegać ją nie tylko jako dostarczyciela tanecznego rytmu, ale jako element zespołu na swych własnych prawach. Nikt nie tańczy do utworów Zappy, z ich zmianami tempa, poszarpanymi melodiami i niesamowitymi zmianami sygnatur czasowych (7/16, 11/16, itd.). Jest to muzyka do słuchania, po równo bogata melodycznie, harmonicznie i rytmicznie. Ostateczny rezultat obejmuje tak szerokie terytorium dźwiękowe, że porusza ona mózg w sposób możliwy tylko dla muzyki najbardziej złożonej.
Osiągnięcie Zappy da się porównać z odkryciem jazzu, lecz przecież tam nie ma jakiejś pojedynczej postaci, ale cała plejada artystów, którzy stopniowo klarowali koncepcję tej muzyki. Przychodzi na myśl Bach, który pokazał, że przy użyciu modulowanej skali muzyka może być grana na zmianę w dowolnej tonacji. Kompozytor Zappa łączony jest zazwyczaj ze Strawińskim, Bartokiem i, ponad wszystko, z Varese, o którego wpływie sam Zappa często mówił. Wydaje się jednak, biorąc pod uwagę jego oryginalność i odmienność, że to Satie jest tutaj postacią bardziej na miejscu. Obydwaj byli parodystami zafascynowanymi muzyką 'rodzajową'. Satie tworzył muzykę, która może być używana w najbardziej nawet codziennych i prostych sytuacjach, jako akompaniament do życia, muzyka użytkowa a nawet muzak. Zappa wciąż przetwarza popularne idee muzyczne, muzykę klubową, filmową, muzykę, która używana jest powszechnie do wyrażania jakiś nastrojów. Zappa zarówno wykpiwa jak i celebruje taką muzykę. Jest muzycznym ekspresjonistą, zafascynowanym sposobem w jaki pewne schematy nutowe wywołują te same nastroje u większości słuchaczy. Dlatego właśnie jego muzyka robi tak wielkie wrażenie, jego najlepsze kompozycje brzmią jakby musiały istnieć, ich muzyczna logika jest przytłaczająca.
20 wiek zakończył się wielkim znakiem zapytania o status muzyki poważnej. Serializm okazał się być ślepym zaułkiem i czasami odnieść można wrażenie, że to jazz będzie uważany za najbardziej znaczącą muzykę drugiej połowy wieku. Lecz Zappa odnalazł sposób na szczęśliwe połączenie osiągnięć wielkich 20-wiecznych mistrzów z osiągnięciami techniki nagraniowej, muzyki tworzonej komputerowo oraz rytmów jazzu i rocka. Gatunek, który stworzył jest niesłychanie płodny i jeśli jak dotąd ma tak niewielu naśladowców, pomimo wielkiej pośmiertnej sławy Zappy i ciągłej sprzedaży płyt, to z pewnością w przyszłości się to zmieni.
Zappa jest również jednym z najbardziej dowcipnych muzycznych filozofów, prowokatorem, który propagował muzykę poważną pokonując skandalizujący rockowy światek w grze, którą prowadził na swych własnych warunkach. Werbalną inwencję pokazuje w tytułach jakie dawał swym utworom, a swoje bezkompromisowe stanowisko okazywał w każdym aspekcie procesu twórczego włączając w to także kwestie biznesowe. Nie ma we współczesnej muzyce postaci, której profil choć w małym stopniu dałby się porównać z Zappą.